Паркан, абцас, услон

Паркан = забор
Абцас = каблук
Услон = скамья

Знiчка

...

Ды зрэдку ў небе дзесь далёка
Над лесам тым у момант вока
Мiгнецца стужка агнявая
То знiчка згасне залатая.

...

(Якуб Колас, Новая Зямля)

Чарот

...

На шыбе ўсё: снапкi ржаныя,
Чароты хвацкiя, буйныя,
I розных красак, траў нямала.

...

(Якуб Колас, Новая Зямля)

Абалонь

...
А па кустах, на абалонi,
Цiскi парваўшы i супонi,
Вада шырока разальецца,
I снег на кашу пабярэцца,
...


(Якуб Колас, Новая Зямля)

Стрыжэнь

...
Мiхал хватае дубальтоўку
I хоча выстралiць у воўка.
А потым стрэльбу апускае
I воўка зблiзку разглядае.
А ён - вось тут, бяры рукамi,
Завiс на лапах, як у яме;
Стрыжэнь глыбокi, лёд пакаты,
А бедны воўк, вадой падцяты,
Скрабе па лёдзе кiпцюрамi
I носам рые, як зубамi,
I ўвесь пружынiцца i рвецца,
Але нiчога не ўдаецца,
I ўсё слабее ў воўка сiла.
Ды страшна смерць, усiм жыць мiла!
Ён рэшту сiл iзноў збiрае,
Мацней на лапы налягае,
Ды iх няма за што зацяць,
Яны слабеюць, слiзгацяць
I толькi скробаюць па лёдзе,
Перабiраюць край стрыжэню,
Няма надзеi нават ценю
У той яго бядзе-прыгодзе,
Няма, ваўчок, табе збавення!
Дарэмны ўсе твае iмкненнi!
I ненадоўга сiлы стане
Вясцi з вадою тут змаганне.
Слабее воўк i абмярзае,
А плынь усё больш падбiрае,
I, барукаючысь з вадою,
Ён павярнуўся галавою
I ўскiнуў погляд на Мiхала.
Вачамi злосна ўжо не косiць,
Глядзiць, як бы ратунку просiць...
Цьфу ты! аж шкода яго стала
Так вочы жаласна глядзяць,
Ну, вось, дальбог, шкада страляць!
Яшчэ раз бедны воўк рвануўся,
На спiну раптам павярнуўся,
Завыў жалобна i каротка
I - шуг пад лёд той, як калодка!
...

(Якуб Колас, Новая Зямля)

Руплiва

...
У печы ўжо палаюць дровы,
I iх астатнiя размовы
Так гучна, бойка застралялi,
Як бы паны запалявалi.
Хлапцы памылiся руплiва
I ўсе з дарэктарам пачцiва
Пасталi ў рад прад абразамi.
- Малiцеся ж вы... са слязамi!
Каб даў Бог здольнасцi, ахвоты
Да вашай новае работы,
Панятнасць добрую i памяць
Ўсё браць на розум вам i цямiць,
I каб да кнiгi вас гарнула,
Сказаў Мiхал сынам прачула.
...

(Якуб Колас, Новая Зямля)

Слодыч

...
Жанкi таксама балявалi
I ад мужчын не адставалi,
Але ад iх адмежавалiсь
Сваёй гарэлкай частавалiсь.
Гарэлка ж iх тым адразнялась,
Што ў бутлi слодыч дадавалась.
...


(Якуб Колас, Новая Зямля)

У лес па бiлетам

...
Глядзi, каб ягад без бiлета
У лесе бабы не збiралi
I на грыбы каб бiлет бралi.
...

(Якуб Колас, Новая Зямля)

Мухi у носе

...
I праўда, пан быў злы, паганы
I звераваты, надзiманы,
I мух не мала меў у носе.
I шмат цяжэй тут павялося.
...

(Якуб Колас, Новая Зямля)

Павук != паук

...
Прасторны, роўны двор, вясёлы
Заўсёды повен быў жывёлы:
Хадзiлi куры з певунамi
Ў кампаннi важнай з iндыкамi,
I, распусцiўшы хвост мятлою,
Павук пахаджываў з павою,
Як пан вяльможны, радавiты;
Ў кутку двара каля карыта
Шныралi качкi-плюскатухi;
Япрук заможны, лапавухi
Спацыраваў памiж платамi
I смешна ўскiдваў кумпякамi,
...

(Якуб Колас, Новая Зямля)

Тарачка

...
- Алеська! скокнi, брат, вазьмi ты
У хатцы тарачку на печы!
Ну, варушыся ж ты, старэчы!
Наўкол пляменнiкi сядзелi,
На дзядзьку пiльна ўсе глядзелi,
Як ён, рукавы закасаўшы,
Па тарцы шоргаў, шапку зняўшы.
I кожны лёгка б дагадаўся,
Што тут сакрэт якiсь хаваўся,
Памеркаваўшы, як цiкава
Была для хлопцаў гэта справа
I як iх дзядзька завiхаўся.
А хто б яшчэ мог болей цямiць,
Таму б адразу прыйшло ў памяць,
Што дзядзька бульбу драў на клёцкi,
...

(Якуб Колас, Новая Зямля)

Тралюе != тролит

...
- Ну, хто са мною йдзе? - пытае.
- Я!
- Я!
- I я! - крычыць малая
Ў канцы дзяўчынка Мiхалiна.
- Куды табе? ото скачыха!
На печ залезь i сядзi цiха!
Напалi хлопцы на дзяўчынку;
А тая ў слёзы, ў плач, як бачыш.
- Ну, сцiхнi, ша! Чаго ты плачаш?
Антось пляменнiцу ўцяшае
I нос крысом ёй абцiрае.
- Няхай iдзе! А хлопцам брыдка
Так нападаць на дзеўку швыдка,
Гаворыць дзядзька, бровы хмурыць,
I бальшуноў ён злёгку журыць.
Тады i хлопцы тон мяняюць;
Iдуць у лес, крычаць, гукаюць,
Як вучнi, вырваўшыся з школы,
I ўсе давольны i вясёлы,
А дзядзька ўперадзе тралюе
I галаву ўгару ўскiдае,
Бярозу добрую шукае
З салодкiм сокам, баравую,
Дзе б бобам кропелькi сачылiсь.
Знайшлi бярэзiну, спынiлiсь.
...

(Якуб Колас, Новая Зямля)